 Religie
De dominante religie in Spanje is het Rooms-Katholieke geloof. Volgens officiële bronnen is meer dan 80% van de bevolking officieel Rooms-Katholiek. Hierbij moet opgemerkt worden dat een groot deel van deze groep verplicht werd tot het geloof in tijden van het Franco-regime, en daar dus nooit zelf voor heeft kunnen kiezen.
In die tijd (tot ver in de jaren 70) was elke Spanjaard volgens de wet katholiek, vrijwillig of niet. Daardoor is een groot deel van het genoemde percentage officieel gelovig, maar in het dagelijks leven niet praktiserend. Een duidelijk recent bewijs hiervan is het feit dat meer dan 70% van de Spaanse bevolking het homohuwelijk heeft goedgekeurd, terwijl de Katholieke kerk daar grote bezwaren tegen heeft. Sinds juni 2005 is Spanje dan ook het derde land van de Europese Unie waar het homohuwelijk is gelegaliseerd.
Buiten het katholieke geloof bestaan er een aantal protestantse bevolkingsgroepen, waarvan geen één echter uit meer dan 50.000 personen bestaat. Ook zijn er ongeveer 20.000 Mormonen.
In de afgelopen 32 jaar (sinds de val van het Franco-regime) is het aantal praktiserend gelovigen drastisch gedaald, en is Spanje religieus gezien geen traditioneel Rooms-Katholiek land meer. Volgens een onderzoek van de New York Times in 2005, gaat slechts 18% van de bevolking regelmatig naar een kerkdienst. Binnen het deel van de bevolking dat wel religieus actief is, zijn net als in de meeste Noord-Europese landen, verschillende maten en niveaus van daadwerkelijke betrokkenheid te onderscheiden.
De Heiligen Jakobus de Meerdere, Johannes van Avila en Theresia van Avila zijn de beschermheiligen van Spanje.
|
 Architectuur
De Spaanse architectuur wordt gekenmerkt door bouwstijlen van verschillende culturen. Zo zijn er de Moorse bouwstijl, die afkomstig is uit Noord Afrika (Islamitische stijlen), Romaanse en Gotische stijlen uit Frankrijk en de renaissance stijl uit Italië. Hetgeen deze verschillende stijlen zo uniek maakt is het feit dat al deze voor Spanje vreemde stijlen toch met een typische Spaanse manier zijn ontwikkeld. Hierdoor lijkt Spanje dus een eigen stijl te hebben ontwikkeld terwijl de originele stijl afkomstig is van vreemde landen en culturen. De Spaanse architectuur wordt gekenmerkt door scherpe contrasten tussen lichte en donkere partijen, afwisseling tussen soberheid en overdadige decoratie en dikke muren met kleine ramen om het zonlicht en de warmte buiten te houden. De stijlen verschillen van streek tot streek en geven het Spanje weer van voor de eenwording. Sinds de Moorse (noord Afrikaans) overheersing staat de bouwvorm van een centrale patio, omringd door arcaden centraal. De oudste werkzaamheden van architectuur in Spanje zijn toe te schrijven aan de megalythicale cultuur van ongeveer 3000 v.C.
Romaanse stijl
Veel Romaanse (8ste eeuw tot en met de 13de eeuw) Spaanse monumenten zijn gelukkig ook behouden, waaronder de belangrijkste zijn het grote aquaeduct van Segovia en het amphitheater van Merida. Romaanse kerken werden vooral gebouwd in Catalonie en langs de pelgrimsroute naar Santiago. Kenmerken van Romaanse architectuur en dan voornamelijk de kerken zijn ronde bogen, dikke muren en weinig ramen.
De Moren
Vanuit de tijd van de Moren is ook veel mooie Spaans erfgoed overgebleven. De Moren hebben in de toenmalige tijd (8ste tot 15de eeuw) veel welvaart naar Spanje gebracht. Het Moorse rijk was zeer ver ontwikkeld in onder andere wiskunde, dichtkunst en geografie. De Moren bewaarden de mooiste decoraties van hun architectonische bouwwerken voor het interieur, waarin geometrische, kalligrafische en florale motieven in tegels of stucwerk werden aangebracht. De Moren maakten veel gebruik van de zogenaamde hoefijzerboog van de Visigoten. Voorbeelden van Moorse architectuur zijn vooral te vinden in Zuid Spanje. Zo staat in Cordoba één van de meest mooie Moorse Moskeeën en deze wordt door vele toeristen jaarlijks bezocht.
De Gotische periode
 Vanuit Frankrijk kwam in de 12de eeuw de Gotiek naar Spanje. Tijdens de Gotische periode (12de-16de eeuw) werden de ronde bogen van voorheen vervangen door spitsbogen die hogere gewelven en ramen mogelijk maakten omdat deze sterker waren. Gebeeldhouwde Gotische versieringen kwamen het meest voor in de flamboyant-gotsiche stijl van de 15de eeuw. Na de val van Granada kwam nog de laat gotische stijl van Isabella op. In dezelfde tijd ontwikkelden Moorse ambachtslieden in heroverde gebieden de zeer decoratieve christelijk islamitische mudejar stijl. De Christenen die op Moslimgrondgebied leefden werden Mozarabes genoemd en zij hadden een bijzondere architectonische stijl die Visigotische bouwtechnieken en caliphallische stijl combineerden. Nadat het Spaanse land op de Moslims (Moren) werd heroverd bleven de Moorse architecten achter en ontwikkelden een andere nieuwe stijl die hun traditionele architectuur met Romanesque en Gotische elementen combineerde deze stijl die dus mudejar stijl werd genoemd.
Renaissance
Rond 1500 werd er in Spanje onder invloed van de Renaissance (16de eeuw) een nieuwe stijl ontwikkeld. Italiaanse ambachtslieden en Spaanse kunstenaars die in Italië hadden gestudeerd namen inspiratie vanuit mee voor de ontwikkeling van een nieuwe stijl. De renaissance greep terug op de bouwstijl van het oude Rome die wordt gekenmerkt door symmetrie en gebruik van de rondboog, Dorische, Corintische en Ironische zuilen. Vroege Spaanse renaissancistische architectuur heet plateresk omdat de detaillering op het werk van een zilversmid (platero) lijkt. Een van de meest representatieve monumenten van Plateresk is de Universiteit van Salamanca.
 Barok & Gaudí
Na de Renaissance kwam het tijdperk van de Barok (17de-18de eeuw). Het tijdperk van de Barok kwam voort uit een verlangen naar drama en beweging. De versiering werd extravagant met overdadig beeldhouwwerk en gedraaide zuilen. De overdreven Barokke churriguereske stijl is genoemd naar de architecten familie Churriguera, maar werd vooral uitgedragen door hun opvolgers. Twee tegenovergestelde barok kenmerken van Architectuur kunnen worden waargenomen: de werkzaamheden van Juan Herrera zijn opmerkelijk streng (b.v. Klooster Gr Escorial, dicht bij Madrid) terwijl Churriguera uiterst rijke ornamenten gebruikte. In de regio Galicie bestaat een andere variatie van barokke stijl, de zogenaamde Baroco Compostelano, met Santiago de Compostela als zijn barokke centrum.
Ten tijde van het Modernisme (laat 19de eeuw tot aan nu) speelde Spanje opnieuw een hoogst belangrijke rol. Het opmerkelijkst misschien zijn de werkzaamheden van Antoni Gaudi in Barcelona, zoals zijn grote Kathedraal Sagrada Familia. Tot vandaag is Barcelona in het bijzonder een centrum van moderne en zelfs futuristische architectuur gebleven.
|
 De Spaanse taal
Om de taal die in het Nederlands Spaans heet te benoemen, kan men twee woorden gebruiken: español (Spaans) of castellano (Castiliaans, uit Castilië) . Beide termen worden in Spanje door elkaar gebruikt, afhankelijk van de regio (in Andalusië zegt men vooral español, in Catalonië vrijwel nooit), maar betekenen hetzelfde. Het meest pure Spaans wordt volgens vele Spanjaarden gesproken in en rondom Valladolid.
De verschillende talen die in Spanje worden gesproken zorgen regelmatig voor grote verwarring in het buitenland, waar men het vaak heeft over dialecten. Het gaat echter om in totaal vijf officiële talen (Spaans, Catalaans, Baskisch, Galicisch en Aranees) en twee niet-officiële talen (Asturisch en Aragonees). Het Spaans is de enige officiële nationale taal van Spanje. De overige vier zijn officiële regionale talen, die in sommige gebieden ook de dominante taal zijn.
Talen in Spanje:
 |
██ Castiliaans (Spaans)
██ Catalaans
██ Baskisch
██ Asturisch
██ Extremeens
██ Galicisch
██ Aragonees
██ Aranees (dialect van het Occitaans)
|
De vier officiële regionale talen van Spanje zijn:
- Catalaans (Spaans: Catalán, Catalaans: Català): wordt gesproken door iets meer dan 18% van de totale bevolking, oftewel 7,5 miljoen inwoners in Catalonië, de Balearen en de Comunidad Valenciana. Strikt taalkundig gezien is het Catalaans wat in Valencia wordt gesproken geen Catalaans maar Valenciaans (SP: Valenciano CA: Valencià). Tegenwoordig zijn er in de praktijk echter vrijwel geen verschillen meer te onderscheiden, en wordt de taal als Catalaans erkend.
- Baskisch (ES: Vasco, BA: Euskara): wordt gesproken door iets meer dan 1 miljoen mensen in Baskenland en Navarra, 2,3% van de totale Spaanse bevolking. De Baskische taal vertoont geen enkele overeenkomst met welke andere taal dan ook.
- Galicisch (ES: Gallego, GA: Galego): wordt gesproken door iets meer dan 2,5 miljoen mensen, 5,7% van de totale Spaanse bevolking in Galicië, en delen van León en Asturië. De taal lijkt meer op Portugees dan Spaans.
- Aranees: wordt gesproken door slechts 4000 mensen in de Val d'Aran in Catalonië. Taalkundig gezien is Aranees een dialect van het Occitaans, dat voor het overige vooral in Frankrijk wordt gesproken.
Het Spaans, Catalaans, Galicisch en Aranees zijn allemaal Romaanse talen, en stammen af van het Latijn, binnen elk van deze talen bestaan echter ook verschillende dialecten. Het Baskisch is een geval apart, er zijn namelijk geen overeenkomsten aan te wijzen met welke andere taal dan ook ter wereld. De twee niet-officiële regionale talen zijn:
- Asturisch (ES: Asturiano, AS: Asturianu) wordt gesproken door ongeveer 100.000 mensen en wordt in Asturië wettelijk beschermd. Het is geen dialect van het Spaans, maar een aparte taal, en wordt in verschillende gebieden gesproken: Asturië, León, Zamora, Salamanca (daar heet de taal "llionés), Extremadura (daar heet de taal "extremeñu") en Cantabrië (daar heet de taal "montañés").
- Aragonees (ES: Aragonés, AR: Aragonés): wordt gesproken door slechts 10.000 mensen in de provincie Huesca in Aragón. Ongeveer 40.000 mensen kennen de taal of hebben het geleerd (neo-fabláns), meestal in Zaragoza en Huesca. In de rest van Aragón, zuiden van Navarra en sommige gebieden in Valencia en Castilla-La Mancha, wordt het vaak met het Spaans vermengd. Het Aragonees stamt af van het Latijn.
De vier officiële regionale talen van Spanje spelen een relatief belangrijke rol, zowel op regionaal als op nationaal niveau. Ter vergelijking; in Spanje spreekt 24% van de bevolking één van de vier officiële regionale talen, dat komt neer op bijna 11 miljoen inwoners. In Nederland wordt de enige officiële regionale taal, het Fries door 400.000 inwoners, oftewel slechts 2,4% van de bevolking gesproken.
Spanje kent buiten de genoemde talen ook nog talloze dialecten en streektalen. Het beste voorbeeld daarvan is het Spaans dat wordt gesproken in Andalusië door ongeveer 7 miljoen mensen, met grote verschillen in vocabulaire en uitspraak. Het zogenaamde Andaluz (Andalusisch) is voor vele andere Spanjaarden moeilijk te verstaan. Het Valenciaans, een variant van het Catalaans gesproken in de gelijknamige regio, wordt door veel Valencianen zelf zelfs als een aparte taal beschouwd.
|
 Taxi
Alle Spaanse steden en autonome regio's hebben hun eigen ontwerp en taxitarief. Indien een taxi vrij is dan geeft de chauffeur dit aan door middel van een groen lampje dat bovenop het dak brandt. Bijna alle taxi's zijn voorzien van een meter en de tarieven verschillen per regio en stad. In Spanje is het gebruikelijk en goed mogelijk om vooraf met de chauffeur een vaste prijs af te spreken. Dit voorkomt eventueel achteraf een te hoge rekening. |
Geschiedenis
Al sinds het vroege Paleolithicum is Spanje bewoond zoals vondsten van restanten van Neanderthalers bewijzen. De eerste beschaving waarvan gegevens bekend zijn is de in het huidige Andalusië gelegen legendarische stadstaat Tartessos die in de Bijbel bekend is onder de naam Tarshish. De Feniciers uit Libanon stichten onder andere de stadstaat Gades (nu Cadiz) en worden later vervangen door de Carthagers. Vervolgens nemen de Romeinen Spanje in en blijven bijna 600 jaar. Spanje in Romeinse tijd
Vooraleer de Moren het Iberische schiereiland bezetten in het begin van de achtste eeuw, was Spanje in handen van de Visigoten die Spanje bezet hadden tijdens de Grote Volksverhuizing die het West-Romeinse Rijk fataal werd. De bezetting van de Moren duurde bijna 7 eeuwen. Zij voerden de islam in en er ontwikkelde zich een Moors-Spaanse cultuur van hoog niveau. De herovering (Spaans: Reconquista) door de christenen was een langdurig proces dat eindigde met de val van Granada in 1492. Deze datum wordt beschouwd als de eigenlijke vereniging van Spanje.
Spanje werd vanaf dan een wereldmacht onder de Habsburgers (1504-1700) en de Bourbons (1700-1868). Het Spaanse rijk strekte zich over de hele wereld uit. Van 1701 tot 1714 woedde de Spaanse Successieoorlog. Deze resulteerde in een gecentraliseerde staat met aan het hoofd het huis van Bourbon.
In de tweede helft van de 19e eeuw leidde de Spaans-Amerikaanse Oorlog tot het verlies in 1898 van de laatste Spaanse koloniën op het westelijk halfrond (Cuba, Puerto Rico, Filipijnen).
In 1931 werd Spanje een republiek (Spaanse Republiek), nadat koning Alfonso XIII gedwongen werd af te treden. Voortdurende politieke instabiliteit leidde uiteindelijk tot de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Die begon als een nationalistische opstand tegen de wettige republikeinse regering, maar was, met alle buitenlandse bemoeienissen, feitelijk een conflict tussen de democratie en het fascisme. Generaal Franco, leider van de nationalisten, kreeg steun van Duitsland en Italië, terwijl de regering werd geholpen door de toenmalige Sovjet-Unie. De nationalisten overwonnen, en generaal Franco bleef als dictator aan de macht tot zijn dood in 1975.
Na de dood van Franco werd de monarchie hersteld. Juan Carlos, de kleinzoon van Alfonso XIII, werd de nieuwe koning. In 1978 kwam een democratische grondwet tot stand die de sterk gecentraliseerde staatsvorm onder Franco wijzigde in een gedecentraliseerde structuur met autonome regio's.
|
|
|
|
|
